Mitoloji ve Antik Dünya Nedir? İnsanlığın Hatırlamayı Unuttuğu Hikâye

Bazı hikâyeler vardır, kimin anlattığı bilinmez.
Kim yazdı, kim uydurdu, ilk kim söyledi…
Bunlar önemli değildir.

Önemli olan şudur:
O hikâyeler binlerce yıl boyunca anlatılmaya devam etmiştir.

Mitoloji ve Antik Dünya dediğimiz şey, işte tam olarak budur.
İnsanın, kendine henüz yabancı olmadığı zamanlardan kalma bir hatıra.

İnsan, Anlamadan Yaşayamazdı

Bugün bir şey olur, sebebini ararız.
Deprem olur, bilim konuşur.
Hastalık gelir, tıp devreye girer.

Ama eski zamanlarda…
Sebep yoktu.
Sadece sonuç vardı.

Gök gürlerdi.
Toprak yarılırdı.
İnsan ölürdü.

Ve insan, bu olup bitene bakıp şunu sorardı:

“Bunu kim yaptı?”

İşte mitoloji, bu soruyla başladı.

Mitoloji Nedir? (Ama Kitapların Anlattığı Gibi Değil)

Mitoloji, sadece tanrılar ve canavarlar değildir.
O, antik insanın dünyayı anlamlandırma biçimidir.

Bir Yunanlı için:

• Deniz kabarıyorsa Poseidon kızmıştır
• Yıldırım düşüyorsa Zeus konuşuyordur

Bir Mısırlı için:

• Güneş her sabah doğuyorsa Ra yolunu bulmuştur
• Ölüm geldiyse, bu bir son değil sınavdır

Mitoloji, korkudan doğdu ama düzen kurdu.
İnsan, bilinmeyeni hikâyeye dönüştürdü.
Çünkü hikâye, korkudan daha katlanabilirdi.

Antik Dünya: Taşın, Toprağın ve İnancın Çağı

Antik Dünya dediğimizde, tek bir yerden bahsetmeyiz.
Bu bir çağdır.

Yazının henüz yeni yeni kazındığı,
kralların tanrılardan güç aldığını söylediği,
şehirlerin duayla kurulduğu bir çağ.

Mezopotamya’da kil tabletler vardı.
Mısır’da taş vardı.
Yunan’da söz vardı.
Roma’da düzen vardı.

Ama hepsinde ortak olan bir şey vardı:
İnsan, yalnız olmadığını düşünmek istiyordu.

Mitoloji ile Antik Dünya Birbirinden Ayrılmaz

Bugün mitolojiyi masal sanıyoruz.
Antik tarihi ise kuru bilgi.

Oysa eskiden ikisi aynı şeydi.

• Tanrılar şehirlerin sahibiydi
• Krallar tanrının temsilcisiydi
• Yasalar ilahi kökenliydi
• Savaşlar kehanetle başlardı

Bir şehir yıkıldığında “yanlış yönetildi” denmezdi.
“Tanrılar yüz çevirdi” denirdi.

Mitoloji, antik dünyanın aklıydı.
Antik dünya ise mitolojinin bedeni.

Neden Her Uygarlıkta Tanrılar Var?

Bu tesadüf değildir.

İnsan:

• Ölümden korkar
• Doğadan korkar
• Yalnızlıktan korkar

Tanrılar:

• Ölümü anlamlandırdı
• Doğaya bir yüz verdi
• Yalnızlığı azalttı

Bu yüzden her uygarlıkta:

• Gök tanrısı vardır
• Toprak tanrıçası vardır
• Ölüm tanrısı vardır

İsimleri değişir.
Ama görevleri aynıdır.

Antik İnsan Nasıl Yaşardı?

Antik insan için hayat:

• Kısaydı
• Zordu
• Ama anlamlıydı

Çünkü her şeyin bir karşılığı vardı.

Doğru yaşarsan:

• Bereket gelirdi

Yanlış yaparsan:

• Felaket kaçınılmazdı

Bugünkü gibi “şanssızlık” yoktu.
Her şeyin bir nedeni vardı.
Ve o neden genelde tanrılardı.

Bugün Neden Hâlâ Mitoloji Okuyoruz?

Çünkü insan değişmedi.

Hâlâ:

• Gücü istiyoruz
• Ölümsüzlüğü hayal ediyoruz
• Kaderden kaçmaya çalışıyoruz

Gılgamış’la bizim aramızdaki fark, sadece zamandır.
Korku aynı korkudur.
Arayış aynı arayıştır.

Bu yüzden mitoloji:

• Filmlerde yaşıyor
• Romanlarda karşımıza çıkıyor
• Oyunlarda yeniden anlatılıyor

Ama kökü hâlâ antik dünyadadır.

Bu Site Neyi Anlatacak?

Bu site:

• Akademik dil kullanmayacak
• Masal anlatmayacak
• Ama hafızayı tazeleyecek

Burada:

• Tanrıları “karakter” gibi değil, anlam olarak okuyacağız
• Antik şehirleri sadece taş yığını olarak değil, yaşam alanı olarak göreceğiz
• Destanları hikâye gibi değil, insanlık aynası gibi ele alacağız

Mitoloji ve Antik Dünya, burada birlikte anlatılacak.
Çünkü zaten hiç ayrılmadılar.

Son Söz

Bazı bilgiler öğretilmez.
Hatırlatılır.

Mitoloji ve Antik Dünya, insanın kendine anlattığı en eski hikâyedir.
Biz burada o hikâyeyi yeniden yazmıyoruz.

Sadece tozunu alıyoruz.

Çünkü bazı hikâyeler unutulursa,
insan da kendini unutur.

Konunun Videosu:

▶